Rybna wigilia

Tradycje wigilijnej kolacji są w każdym domu inne. Jedni podają barszcz, inni zupę grzybową. Jedni podają pierogi, inni uszka. Jedno jednak jest niezmienne; na każdym wigilijnym stole obowiązkowo musi pojawić się ryba.

 

Karp

Karp przywędrował do Polski z Azji w XIII wieku za sprawą Cystersów. W stanie dzikim karpia możemy spotkać w zalewiskach mórz: Czarnego, Kaspijskiego oraz Aralskiego. W dzisiejszych czasach karp jest typową rybą hodowlaną. W Polsce „zagłębie karpiowe” znajduje się w rejonie górnych dorzeczy Wisły i Odry oraz na terenach środkowej Bzury. Karp cechuje się spłaszczonym i wygrzbieconym ciałem oraz dużą głową. W zależności od środowiska, w którym żyje, przyjmuje barwy od ciemnobrunatnej do żółtobrunatnej. Karp może osiągnąć długość ponad 1 metra oraz ważyć nawet 40 kg.  Na polskim rynku dostępne są 3 gatunki tej smacznej ryby: królewski, nagi oraz szerokogrzbietowy.  Powinniśmy kupować karpie ok. 1,5 kg, żywe, z niewielką ilością łusek.

Dla zdrowia

Karp

Mięso karpia, z punktu widzenia dietetycznego, jest bardzo zdrowe i śmiało może konkurować  z  innymi rodzajami białego mięsa. W swoim składzie zawiera mało tłuszczu oraz łatwo przyswajalne białko. Karp jest sklasyfikowany jako ryba średnio tłusta. Witaminy z grupy B zawarte w karpiu, pomogą organizmowi w zapobieganiu stresu oraz pozwolą na wzmocnienie koncentracji . Ponad to karp jest dobrym źródłem składników mineralnych takich jak, fosfor, potas, cynk, magnez.

W kuchni

Karp w polskiej kuchni najczęściej jest utożsamiany z potrawami wigilijnymi. Serwujemy go przeważnie w galarecie czy w śmietanie.
Jego średnio tłuste mięso idealnie nadaje się do smażenia, duszenia, grillowania, pieczenia i gotowania na parze. Doskonale smakuje również w wersji wędzonej, choć w tej postaci nie jest szczególnie popularny w Polsce. Najważniejsze jest, aby w momencie przygotowywania moczyć karpia w mleku z ząbkami czosnku lub obłożyć na noc plastrami cebuli, by w ten sposób pozbyć się z niego jego charakterystycznego zapachu i posmaku mułu.

Pstrąg

 

Pstrąg jest słodkowodną rybą z rodzinny łososiowatych. W Polsce występują 3 gatunki tej ryby: potokowy, tęczowy i źródłowy. Pstrągi występują w zimnych, przejrzystych strumieniach i jeziorach. Naturalny obszar ich występowania obejmuje półkulę północną: Europę, Azję Północną oraz Amerykę Północną. Pstrąg tęczowy jest gatunkiem najbardziej udomowionym przez człowieka i najczęściej hodowanym w celach konsumpcyjnych. W Polsce najwięcej hodowli pstrąga tęczowego znajduje się na Pomorzu. Ma oliwkowo-brunatny grzbiet, srebrno – złotawe boki z czarnymi plamkami oraz srebrzysty brzuch. Tym, co odróżnia go od innych pstrągów, jest czerwony pas po bokach i brak czerwonych plam na oczach.

Pstrąg

Dla zdrowia

Pstrąg jest dobrym  źródłem wartościowego lekkostrawnego i łatwo przyswajalnego białka, witaminy C i  witamin z grupy B. Dieta bogata w pstrągi wpływa pozytywnie na poziom serotoniny zapewniający dobre samopoczucie i zapobiegając depresji.

W kuchni

Podobnie jak większość ryb, pstrąg świetnie smakuje pieczony, grillowany czy wędzony. Niezwykle popularny jest pstrąg w migdałach. Wędzony świetnie nada się do różnego rodzaju past czy sałatek. Natomiast w Japonii pstrąga je się na surowo  w postaci saskimi (surowy filet) albo sushi ( surowy filet z dodatkiem ryżu). Warunkiem jest idealna świeżość i pewność odnośnie pochodzenia ryby.

Śledź

 

Śledź jest rybą występującą licznie w morzach europejskich. Śledź bałtycki jest podgatunkiem śledzia atlantyckiego. W klasyfikacji ryb, śledź zalicza się do ryb tłustych. I podobnie jak dwie wymienione wyżej ryby jest nieodłącznym elementem świątecznych potraw.

śledź

Dla zdrowia

 

Śledź jest bardzo zdrową rybą zawierającą duże ilości składników mineralnych czy witamin. Jest dobrym źródłem cynku, wapnia czy magnezu oraz witamin A, D, E odpowiedzialnych za prawidłowy przebieg procesów przemiany materii, wzrok, zdrową cerę czy prawidłowy rozwój kości i układu krwionośnego. Jednak najcenniejsze są w śledziu kwasy tłuszczowe nienasycone których ma więcej niż łosoś, makrela czy inna morska ryba. Kwasy omega 3 i 6 zmniejszają ryzyko zawału i chorób serca oraz nowotworów. Regularne spożywanie śledzi zapewni także dobrą pamięć i lepsze wyniki przy pracy umysłowej. Aby wykorzystać dobroczynny wpływ śledzi na zdrowie, w naszej diecie śledzie powinniśmy jeść 2-3 razy w tygodniu.

 

W kuchni

Śledź świetnie nadaje się do różnego rodzaju sałatek, przekąsek czy prostych dań. W Polsce przeważnie spożywamy śledzie atlantyckie. Dostępne głównie w postaci solonej albo wędzonej (pikling), ale coraz częściej też świeże (tzw. zielone). Matias to śledź złowiony przed osiągnięciem dojrzałości – takie sztuki mają najtłustsze, najdelikatniejsze i najsmaczniejsze mięso. Świeże śledzie dobrze smakują pieczone na grillu albo smażone na patelni (świetnie łączą się np. z jabłkami). Z solonych przyrządza się głównie zimne przystawki. Przed dalszą obróbką solone śledzie należy wymoczyć w wodzie (przez ok. 24 godziny), aby pozbyć się nadmiaru soli. Niektórzy szefowie kuchni zalecają moczenie w maślance lub mleku (nadają mięsu delikatności), albo w piwie.

Jak rozpoznać czy ryba jest świeża?

Jako konsumenci jesteśmy narażeni na nieuczciwych sprzedawców. Warto wiedzieć, jak się przed nimi bronić. Nieświeża ryba może nie dość, że popsuć smak potrawy, to jeszcze doprowadzić do sensacji żołądkowych.  Nigdy nie sugerujmy się tym,  jak ryba jest zaprezentowana na stoisku w sklepie. Szczególnie zwracajmy na to uważne w dużych marketach czy hipermarketach, gdzie odpowiednie światło oraz wystawa bardzo łatwo może nas zmylić. Świeża ryba zachowuje swoją sprężystość aby ją zbadać wystarczy ją dotknąć przez rękawiczkę lub worek jednorazowy. Jeżeli okaże się, że po lekkim ściśnięciu ryby nie powraca do stanu wyjściowego to znaczy, że ryba nie jest już świeża.  Innymi sposobami na sprawdzenie czy ryba jest świeża jest sprawdzenie jej elementów anatomicznych takich jak oczy, szczęki czy skrzela. Oczy świeżej ryby powinny być jasne, szkliste i wypukłe. Nieświeża ryba ma mętne oraz zapadnięte oczy. Jeśli chodzi o skrzela, u świeżej ryby są ciemnoróżowe i są osadzone bliżej ciała. Z czasem tracą swoją barwę oraz nie są tak blisko ciała jak u świeżej ryby. Ponadto łuski powinny również przylegać do ciała. Popsuta ryba jest również pokryta dużą ilością śluzu- świeża ryba nigdy nie jest lepka. Dobrym wskaźnikiem czy ryba jest świeżą jest jej zapach. Powinien być charakterystyczny oraz lekko słodkawy. Ostry, obcy zapach świadczy natomiast o jej nieświeżości. Jeśli jednak po zakupie ryby nie jesteśmy do końca pewni czy jest świeża to powinniśmy przeprowadzić ostateczny test świeżości. Kupioną rybę włóżmy do wody, jeśli wypłynie na powierzchnię, świadczy to o jej niezdolności do spożycia.

 

 

Podaję Wam jak zwykle kilka przepisów z tymi rybami.

 

Sałatka śledziowa z burakami (8 porcji)

Składniki:

  • Buraki- 300g
  • Filety śledziowe- 5 sztuk
  • Szklana mleka
  • Ogórek konserwowy- 2 sztuki
  • Fasola biała- puszka
  • Szczypiorek i natka pietruszki- kilka gałązek
  • Olej rzepakowy- 4 łyżki
  • Sok z cytryny
  • Sól, świeżo mielony pieprz, odrobina cukru

Sposób przygotowania:

Buraki dokładnie szorujemy i nieobrane owijamy, folię aluminiową. Pieczemy do miękkości (mniejsze do 45 min, większe nawet do 1 i ½ godz.), w temp. 180°C. Po ugotowaniu obieramy ze skórki, kroimy w kostkę. Filety śledziowe wymoczone wcześniej w mleku kroimy w plasterki, łączymy z burakami, pokrojonymi w kostkę ogórkami konserwowymi i osączoną z zalewie fasolą. Wsypujemy posypaną natkę pietruszki i szczypiorku. Mieszamy z sosem utartym z oleju, soku z cytryny, przyprawionego solą, pieprzem, szczyptą cukru.

Śledź z fasolą, orzechami włoskimi i podgrzybkami (4 porcje)

Składniki:

  • Suszone podgrzybki -3 garście
  • Cebule – 2 małe
  • Olej do smażenia cebuli- 1 łyżka
  • Płaty śledziowe wymoczone- 4 sztuki
  • Fasola Jaś- 1 ugotowana szklanka
  • Olej lniany lub orzechowy- 4 łyżki
  • Ocet winny biały- 1 łyżka
  • Orzechy włoskie- 10 sztuk
  • Miód naturalny- 1 łyżka
  • Pieprz, sól
  • Natka pietruszki – 2 pęczki

Sposób przygotowania:

Grzyby zalewamy wodą i odstawiamy na pól godzinny. Ponownie je płuczemy i gotujemy do miękkości, pod koniec lekko soląc. Studzimy i siekamy. Na oleju rumienimy pokrojoną w kostkę cebulę, mieszamy z grzybami. Śledzie kroimy w paski i mieszamy z fasolą. Dodajemy zimne grzyby, olej lniany lub orzechowy, ocet winny i pogniecione orzechy.  Odstawiamy na pół godziny i doprawiamy miodem i solą, pieprzem. Przed podaniem dodajemy dużo siekanej natki.

Karp nadziewany kaszą gryczanąKarp nadziewany kaszą

Składniki:

  • 1 (około 1 kg) karp
  • sól
  • pieprz
  • 1  cebula
  • 1 łyżka masła
  • 2 łyżki suszonych żurawin
  • 100 g ugotowanej na sypko  kaszy gryczanej
  • 1 łyżeczka drobno posiekanego tymianku
  • 4 łyżki oliwy

 

Sposób przygotowania

Karpia oskrobujemy z łusek. Rozcinamy brzuch, patroszymy i płuczemy (płetw nie odcinamy, pozostawiając je dla ozdoby). Solimy i pieprzymy na zewnątrz i od środka. Odstawiamy do lodówki na kilka godzin. Obraną cebulę siekamy w drobną kostkę i podsmażamy na maśle do miękkości. Żurawiny parzymy wrzątkiem i mieszamy z ugotowaną kaszą oraz cebulą. Powstałym farszem wypełniamy brzuch ryby i spinamy go wykałaczkami lub zaszywamy. Posypujemy karpia tymiankiem, skrapiamy oliwą i zawijamy w folię aluminiową. Pieczemy w temp. 200°C przez 30-40 minut.

Pstrąg  pieczona w soli

Składniki:

  • Pstrąg
  • 1 kilogram soli gruboziarnistej
  • Czosnek- 6 ząbków
  • Tymianek, rozmaryn- po 2 gałązki
  • Cytryny- 4 plasterki

Sposób przygotowania:Pstrąg w soli

Rybę patroszymy, dokładnie płuczemy, zostawiamy z głowami. Odcinamy płetwy. Na bokach robimy po 3 ukośne nacięcia, w które wkładamy po jednym obranym ząbku czosnku. Do środka ryby wkładamy zioła i po plasterku cytryny.
Żaroodporną formę wysypujemy solą tak, żeby jej warstwa była przynajmniej 3-4 cm grubości. Kładziemy rybę, układamy na jej boku plaster cytryny i posypujemy resztą soli, skrapiamy sól 1-2 łyżeczkami wody.
Piekarnik nagrzewamy do 220° C. Wstawiamy rybę i pieczemy 20-25 minut.
Z upieczonej ryby zdejmujemy najpierw sól, następnie skórę i mięso oddzielamy od ości. Przekładamy na talerz, opcjonalnie kładziemy na mięsie łyżeczkę miękkiego lub stopionego masła. Podajemy z ulubionymi dodatkami.

 

 

 

 

 

Zdjęcia pochodzą z :

http://www.obmawiamy.pl/23/karp-tez-czlowiek-30221/
http://superlinia.pl/artykuly,i,20094,wigilijna_wieczerza_wg_bozeny_dykiel_karp_w_galarecie
http://przepisy.magazyn-kuchnia.pl/przepisy/skladniki/158225135/pstr%C4%85g/p
http://przepisy.magazyn-kuchnia.pl/przepisy/spis/161980265/tro%C4%87+lub+pstr%C4%85g+z+grilla/p
http://www.nailedblog.com/2012/03/opi-i-have-herring-problem.html
http://mummyicancook.blogspot.com/2011/06/baked-herring-with-gooseberries-chilli.html
http://realfood.tesco.com/recipes/pickled-herring-potato-salad.html


  • Fanclubwuka

    Tradycja kupowania żywych karpi to smutna pozostałość z czasów PRL, kiedy nikt nie ufał, że mrożona ryba jest świeża. W dzisiejszych czasach nie ma powodów, żeby skazywać te biedne zwierzęta na męki wielogodzinnego duszenia się. Darujmy sobie i dzieciom traumy dobijania zdychającego zwierzęcia….

Partnerzy
Poradnia Dietetyczna na Facebook
Umów wizytę
Szymon Chrzanowski - ZnanyLekarz.pl